ABD’den Nvidia’ya Çin Kısıtlaması: Yapay Zeka Çipleri Sınırlandırılıyor

ABD’li yetkililer, Nvidia Corp.‘un Çin’deki tek bir şirkete ihraç edebileceği yapay zeka hızlandırıcı çip sayısına üst sınır getirilmesini görüşüyor. Bu potansiyel kısıtlama, Nvidia’nın kritik bir pazar olan Çin’e yeniden girişini daha da karmaşık hale getirecek. Trump yönetiminin, Çinli firmaların Nvidia’nın H200 çipinden her biri için 75.000 adetle sınırlandırılması yönünde önerilerde bulunduğu belirtiliyor. Benzer yeteneklere sahip Advanced Micro Devices Inc. (AMD)‘nin MI325 çipleri de bu sınırlamaya dahil edilecek. Bu hızlandırıcılar, yapay zeka modellerinin geliştirilmesi ve çalıştırılmasında kullanılan değerli teknolojilerdir.

Çin’e Yapay Zeka Çipi İhracatında Yeni Engeller

Edinilen bilgilere göre, Çin’e yapılacak toplam çip sevkiyatı bir milyon adede ulaşabilecek olsa da, bu rakam Trump yönetiminin düzenleyici süreçte belirlediği üst sınırdan geliyor. Ancak, mevcut uygulamaların büyük çoğunluğunun az sayıda Çinli teknoloji devi tarafından gerçekleştirildiği ve müşteri başına belirlenecek üst sınırla bu firmaların toplu olarak yüz binlerce çip alabileceği ifade ediliyor. 75.000 adetlik sınır, Alibaba Group Holding Ltd. ve ByteDance Ltd. gibi firmaların Nvidia’dan özel olarak talep ettiği miktarın yarısından azına denk geliyor. AMD ve çip ihracat lisanslarını denetleyen Ticaret Bakanlığı Sanayi ve Güvenlik Bürosu (BIS) konuyla ilgili yorum yapmaktan kaçınırken, Nvidia ve Alibaba ile ByteDance’tan da henüz bir açıklama gelmedi.

Piyasalarda Tepki ve Nvidia’nın Çin Stratejisi

Haberlerin ardından Nvidia ve AMD hisseleri işlem sonrası piyasada düşüş gösterdi. Nvidia hisseleri yaklaşık %1 değer kaybederek 181 dolara, AMD hisseleri ise 197.07 dolara geriledi. Müşteri başına getirilecek bu kısıtlamalar, dünyanın en değerli teknoloji şirketinin ürünleri için en büyük pazar olan Çin’e dönüşünün ne zaman ve hangi ölçüde gerçekleşeceği konusundaki belirsizliği artırıyor. Nvidia geçtiğimiz hafta yaptığı açıklamada, Çin’den henüz veri merkezi geliri elde etmediğini ve ABD’nin izin vermesi durumunda bile Pekin’in ithalata izin verip vermeyeceğinden emin olmadığını belirtmişti. Washington şu ana kadar yalnızca sınırlı sayıda H200 çip ihracatına izin verdi.

Çin’in Yapay Zeka Hedefleri ve ABD’nin Kaygıları

Çin hükümeti, Nvidia satışlarına onay vermesi gereken taraf konumunda. Yapay zeka geliştiricilerinin en iyi Amerikan yarı iletkenlerine olan talebi ile yıllardır süregelen Çin yapımı çiplerin kullanımını artırma çabaları arasında bir denge kurmaya çalışıyor. Eski ABD Başkanı Donald Trump’ın Aralık ayında Çin lideri Xi Jinping’in H200 teklifine olumlu yanıt verdiğini belirtmesi ve Çinli regülatörlerin şirketlere sipariş hazırlığı talimatı vermesi dikkat çekiyor. Trump’ın Xi ile yapacağı planlanan görüşmenin, ABD’nin sivil nitelikli Çin şirketlerine H200 ihracatı konusunda bir anlaşmaya varması açısından kritik öneme sahip olduğu belirtiliyor.

H200 Çipleri: Güçlü Performans ve Stratejik Önemi

H200, Nvidia’nın önceki nesil ürünlerinin en güçlü çipi olarak öne çıkıyor. ChatGPT gibi yapay zeka yazılımlarının eğitimi ve işletilmesi için endüstri standardı haline gelen H200, Nvidia’nın geçen yıl piyasaya sürdüğü yeni nesil Blackwell serisi çıkana kadar bu alanda liderliğini sürdürdü. Bu çip, Trump yönetiminin daha önce Çin’e satışına izin verdiği çiplerin altı katı hesaplama kapasitesine sahip ve Huawei‘nin üretebildiği hiçbir çipten çok daha üstün özellikler taşıyor. Ancak Pekin, daha az gelişmiş olan Nvidia H20 çipinin ihracatına yönelik önceki girişimleri reddetmişti. Trump daha sonra Blackwell çip sevkiyatlarını da değerlendirmiş ancak bazı danışmanlarının tavsiyesi üzerine şimdilik bu fikirden vazgeçmişti. Bu durum, H200’ü bir tür uzlaşma unsuru haline getirmişti.

ABD’deki ‘Şahinler’ ve Nvidia’nın Argümanları

ABD’deki ulusal güvenlik çevreleri, H200 ihracatının Çin’in daha iyi yapay zeka modelleri geliştirmesine ve dağıtmasına yardımcı olacağı ve ABD’ye herhangi bir fayda sağlamayacağı endişesini taşıyor. Ancak Nvidia CEO’su Jensen Huang’ın, bu tür ihracatların “Çin ile olumlu bir ekonomik ilişkiye katkıda bulunacağını” ve genel olarak “bizim için olumlu olacağını” savunduğu biliniyor. Nvidia’nın mantığı, Çinli yapay zeka şirketlerini Amerikan teknolojisine bağımlı tutarak Huawei’nin küresel sahnede rekabet edebilecek gelir ve geliştirici ekosistemini oluşturmasını engellemek yönünde. Ticaret Bakanı Howard Lutnick’in belirttiği gibi, bu konuda farklı görüşler olsa da, Huang’ın argümanı ve Trump yönetiminin bu konudaki yaklaşımı belirleyici oluyor.

Kısıtlamaların Detayları ve Uygulama Zorlukları

Trump’ın H200 ihracatına yönelik Aralık ayındaki duyurusu Nvidia için önemli bir zafer olsa da, uygulama detayları büyük önem taşıyor. Son aylarda ABD’li yetkililer, H200 satışlarının olumsuz etkilerini sınırlamaya yönelik bir dizi kısıtlama ekledi. Nvidia ise bürokratların Trump’ın vizyonunu baltaladığı yönündeki eleştirileriyle ve ABD ihracat koşullarının Çinli firmaları H200 çipi satın almaktan caydıracak kadar ağır olduğu şikayetleriyle giderek artan bir hayal kırıklığı yaşıyor. Bu koşullar arasında, çip satışlarının Amerikan şirketlerinin erişilebilirliğini azaltmayacağını beyan etme zorunluluğu ve Çinli müşterilerin yapay zeka çiplerinin ülkenin ordusuna fayda sağlamadığından emin olmak için “titiz” durum tespiti yapacaklarını sertifikalandırma zorunluluğu bulunuyor. Bu son madde, Nvidia’nın reddettiği bir endişe kaynağı.

Hacim Sınırlamaları ve Stratejik Dengeler

Bazı yetkililer, hacim sınırlamalarını en önemli unsur olarak görüyor. Ulusal güvenlik taraftarları, Çin için toplam 1 milyon H200 çip sınırı belirlenmesiyle erken bir zafer elde etti. Bu rakam, birçok yetkilinin istediğinden daha yüksek olsa da, Nvidia’nın başlangıçta önerdiği rakamın oldukça altında. Ancak bu kadar çip, eğer tek bir yerde yoğunlaşırsa, Çin’in dünyanın en büyük süper bilgisayarlarından birini kurmasına olanak tanıyabilir. Bu nedenle, bireysel firmalar için de sınırlamalar getirilmesi konuşuluyor. Potansiyel üst sınır altında izin verilen 75.000 çip, bir firmanın yaklaşık 100 megawatt gücünde orta ölçekli bir veri merkezi kurmasına yetecek miktarda.

Küresel Rekabet ve Veri Merkezi Kapasitesi

Bu durum, OpenAI’nin 500 milyar dolarlık Stargate girişimi kapsamında en az 1 gigawatt gücünde birden fazla tesis kurma hedefiyle karşılaştırıldığında daha da önem kazanıyor. Bir gigawatt, yaklaşık olarak bir nükleer reaktörün güç kapasitesine denk geliyor. Diğer kritik bir soru ise, çiplerin Asya dışındaki ülkelerde kullanımına izin verilip verilmeyeceğiydi. ABD’nin ihracat kontrolleri, sadece Çin’e değil, aynı zamanda yurt dışı operasyonları olan Çinli şirketlere de gelişmiş yapay zeka çiplerinin satışını kısıtlıyor. Bu firmalar, diğer ülkelerde bulunan gelişmiş Nvidia donanımlarını kiralayabilse de (örneğin Alibaba, bu amaçla Güneydoğu Asya merkezli Megaspeed International Pte ile işbirliği yapıyor), Washington’ın izni olmadan çiplerin kendisini satın alamıyorlar. Bu kısıtlamalar ve ABD’nin ekipman ihracatına yönelik kısıtlamaları, Çin’in yerli yapay zeka çipi üretimini sınırlayarak, Çinli şirketlerin kendi bulut bilişim işlerini genişletmelerini zorlaştırdı. Tencent Holdings Ltd. Başkanı Martin Lau, Kasım ayında yaptığı açıklamada, yapay zeka çipleri kıtlığında önceliği iç kullanıma verdiklerini ve bu durumun bulut gelirlerinin daha hızlı büyümesini engellediğini belirtmişti.

Yurt Dışı Kullanım ve Rekabetçi Avantaj

H200 çipleri satın alma imkanı, bu durumu değiştirme potansiyeli sunuyordu ve Çinli firmaların ihracat lisansı başvuruları küresel hedeflerini yansıtıyordu. Edinilen bilgilere göre, H200 lisans taleplerinin çoğunluğu yurt dışı kullanıma yönelikti. Örneğin, Alibaba’nın H200 çiplerini Malezya’daki veri merkezlerinde konuşlandırmak için yaptığı başvuru bu duruma örnek teşkil ediyor. Ancak Trump yönetimi, bu seçeneği ortadan kaldırdı. Beyaz Saray Bilim ve Teknoloji Politikası Direktörü Michael Kratsios, Ocak ortasında yaptığı açıklamada, ABD kurallarının “Çinli şirketlerin bu çipi yurt dışında veri merkezleri kurarak Amerikan süper ölçekli operatörleriyle rekabet etmesine izin vermediğini” söyledi. ABD’li süper ölçekli operatörlerin yapay zeka altyapı harcama planları, Çinli rakiplerinin planlarının çok ötesinde. Bu kısıtlamanın H200 çip satışlarının toplam sayısını nasıl etkileyeceği belirsizliğini koruyor. Alibaba, Tencent ve ByteDance, yurt dışı konuşlandırmanın bir seçenek olmaması durumunda yurt içi kullanım için daha fazla H200 çipi satın alma başvurusu yapıp yapmayacakları konusundaki soruları yanıtlamadı.