Cumhurbaşkanlığı İletişim Başkanı Burhanettin Duran, dijital platformların ve yapay zekâ sistemlerinin daha adil işlemesi için hesap verebilirlik, algoritmik dağıtımda adalet ve çoğulculuk olmak üzere üç temel ilke önerdi. Duran, 7 Kasım 2026'da İstanbul Kongre Merkezi'nde düzenlenen TRT World Forum 2026'nın ikinci gününde yaptığı konuşmada, algoritmaların haberlerin görünürlüğünü ve insanların bilgiye erişimini nasıl etkilediğine ilişkin değerlendirmelerde bulundu.
TRT tarafından 10'uncusu düzenlenen forumun Algoritmik Çağda Kontrol Kimde? Şirketler, Devletler, Vatandaşlar başlıklı oturumunda konuşan Duran, dijital platformların içerik dağıtımındaki rolünün şeffaflık ve kamu yararı açısından ele alınması gerektiğini savundu.
Algoritmalar için önerilen üç temel ilke ne?
Burhanettin Duran'ın önerdiği ilk ilke olan hesap verebilirlik, teknoloji şirketlerinin içeriklerin dağıtılması ve kısıtlanmasına ilişkin kararlarının açıklanabilir olmasını hedefliyor. Duran'a göre kullanıcılar, içeriklerinin neden sınırlandırıldığını öğrenebilmeli ve haksız buldukları kararlara itiraz edebilmeli.
İkinci ilke olan algoritmik dağıtımda adalet, haberlerin ve diğer bilgilerin farklı kullanıcı gruplarına ulaştırılmasında daha adil bir yaklaşım benimsenmesini öngörüyor.
Üçüncü ilke çoğulculuk ise farklı dillerin, kültürlerin ve görüşlerin dijital ortamda temsil edilmesine odaklanıyor. Duran, teknolojik ilerlemenin insanların özgür tercihlerini ve toplumsal değerleri gözetmesi gerektiğini belirtti.
Yapay zekânın gazetecilik üzerindeki etkisine değindi
Duran, konuşmasında yapay zekâ sistemlerinin gazetecilik ürünlerini kullanma biçimini de gündeme taşıdı. Özellikle araştırma haberlerinin kaynaklarına yeterince atıf yapılmadan özetlenmesinin, haber kuruluşlarının emeğinin karşılığını alması ve ekonomik sürdürülebilirliği açısından sorun oluşturabileceğini ifade etti.
Geleneksel gazetecilikte haberlerin yayımlanmasına ilişkin editoryal kararların sorumluluğunun belirli kişilerde bulunduğunu hatırlatan Duran, dijital platformlarda ise hangi içeriklerin öne çıkarılacağının kullanıcılar tarafından işleyişi tam olarak bilinmeyen algoritmalarla şekillenebildiğini söyledi.
İletişim Başkanı, Gazze'deki gazetecilerin çalışmalarının dijital platformlarda kısıtlandığına ilişkin değerlendirmelerinde Muntasır es-Savvaf ve Sami Şehade'yi de örnek gösterdi. Bu bölümde dile getirilen kısıtlama iddialarına ilişkin bağımsız teknik bulgular araştırmada doğrulanmış değil.
Dijital egemenlik ve veri güvenliği vurgusu
Burhanettin Duran, Türkiye açısından dijital egemenlik kavramını veri güvenliği, kültürel kimliğin korunması ve toplumun kendi anlatısını uluslararası alana taşıyabilmesiyle ilişkilendirdi.
7 Kasım'da NSosyal hesabından yaptığı paylaşımda da hesap verebilirlik, adalet ve çoğulculuk ilkelerini yineleyen Duran, teknolojik gelişmelerin insan haklarına ve bireylerin özgür tercihlerine saygılı olması gerektiğini savundu.
Konuşmada açıklanan üç ilke, yürürlüğe girmiş yeni bir yapay zekâ yasası veya bağlayıcı platform düzenlemesi değil. İletişim Başkanlığının yayımladığı açıklamada teknoloji şirketlerine uygulanacak yeni bir yaptırım, denetim mekanizması ya da bu önerilerin hayata geçirilmesine ilişkin kesin bir takvim duyurulmadı.
