Yapay zekâ teknolojilerinin hızla yaygınlaşmasıyla büyüyen enerji ve kaynak tüketimi, uluslararası iklim gündeminin yeni başlıklarından biri haline geldi. Birleşmiş Milletler Uluslararası Telekomünikasyon Birliği (ITU) ve COP31 Başkanlığı, 16 Kasım 2026'da Antalya'da düzenlenen iklim zirvesinde Antalya Yapay Zekâ Taahhüdü'nü başlattı. Gönüllü olarak hazırlanan girişim, yapay zekânın iklim değişikliğiyle mücadelede daha etkin kullanılmasını sağlarken veri merkezleri ve diğer yapay zekâ altyapılarının çevresel etkilerini azaltmayı amaçlıyor.
Antalya Yapay Zekâ Taahhüdü hangi hedefleri içeriyor?
Antalya Yapay Zekâ Taahhüdü, dört temel öncelik üzerine kuruldu. Bu başlıklar, yapay zekâ altyapısının enerji tüketiminden teknoloji sistemlerinin kullanım ömrüne ve uluslararası finansman desteğine kadar geniş bir alanı kapsıyor.
1. Temiz enerji ve kaynak verimliliği: Veri merkezleri ve yapay zekâ altyapılarında düşük veya sıfır emisyonlu enerji kullanımının artırılması hedefleniyor. Enerji tüketiminin yanı sıra su kullanımının da daha verimli hale getirilmesi bu başlığın temel unsurları arasında bulunuyor.
2. Sürdürülebilir teknoloji standartları: Yapay zekâ sistemlerinin tasarım, üretim, kullanım ve kullanım sonrası aşamalarında çevresel etkilerin dikkate alınması öngörülüyor. Elektronik atıkların azaltılması ve donanımların yeniden kullanılmasını destekleyen uygulamalar da bu kapsamda değerlendiriliyor.
3. Çevresel etkinin ölçülmesi: Yapay zekâ teknolojilerinin enerji, su ve doğal kaynak tüketiminin ölçülebilir hale getirilmesi amaçlanıyor. Kuruluşların çevresel etkilerini ortak yöntemlerle değerlendirmesi ve sonuçları şeffaf biçimde raporlaması hedefleniyor.
4. Finansman ve teknik destek: Özellikle gelişmekte olan ülkelerin iklim odaklı yapay zekâ uygulamalarına erişimini kolaylaştırmak için finansman ve teknik altyapı desteğinin güçlendirilmesi planlanıyor. Böylece bu ülkelerin dijital teknolojilerden iklim mücadelesinde daha fazla yararlanması amaçlanıyor.
Taahhüde hangi kurumlar katılabilecek?
Girişim hükümetlere, teknoloji şirketlerine, araştırma kurumlarına, akademiye ve sivil toplum kuruluşlarına açık olacak. ITU ve COP31 Başkanlığı, ülkeleri ve kuruluşları gönüllü taahhüde katılmaya davet etti.
Taahhüdün gönüllü niteliği, kuruluşların sürdürülebilir yapay zekâ uygulamalarını kendi faaliyetlerine dahil etmelerini ve belirlenen öncelikler doğrultusunda ilerleme kaydetmelerini esas alıyor. Açıklamada katılımcılar için bağlayıcı yaptırımlar veya bütün kuruluşlara uygulanacak zorunlu performans eşikleri duyurulmadı.
Yapay zekâ taahhüdünün ilerlemesi 2030'a kadar izlenecek
ITU'nun açıklamasına göre girişimin uygulanmasını desteklemek amacıyla uluslararası standartlardan ve çevresel etki ölçüm rehberlerinden yararlanılacak. Katılımcıların kaydettiği ilerleme, 2030 yılına kadar Birleşmiş Milletler iklim konferansları kapsamında yıllık olarak takip edilecek.
Bu yaklaşım, yapay zekânın yalnızca iklim değişikliğiyle mücadelede sunduğu çözümler üzerinden değil, kendi teknolojik altyapısının çevreye bıraktığı etki bakımından da değerlendirilmesini öngörüyor. Antalya'da başlatılan taahhüt, dijital dönüşüm ile çevresel sürdürülebilirliği aynı uluslararası gündemde buluşturan gönüllü bir iş birliği çerçevesi niteliği taşıyor.