Robotların Yükselişi Yeni Bir Meslek Dalı mı Yaratıyor: Robot Bakıcıları İş Başında

Teknolojinin hızla ilerlediği günümüzde, robotların hayatımıza daha fazla entegre olmasıyla birlikte, bazı iş kollarının ortadan kalkacağı endişesi yaygın olsa da, tam tersine yeni mesleklerin de ortaya çıktığı görülüyor. Charlie Snodgrass gibi isimler, bir zamanlar teslimat şoförlüğü yaparken, şimdi kendi eski işini yapan robotların bakımını üstleniyor. Bu kişiler, yapay zeka destekli robotların gerçek dünyada çalışmayı öğrenirken onlara bakan ve eğiten yeni nesil çalışanlar olarak öne çıkıyor.

Robotların Sessiz Kahramanları: ‘Robot Bakıcıları’

Sabahın erken saatlerinde, Los Angeles’ın West Hollywood bölgesindeki küçük bir depoda, Charlie Snodgrass tekerlek tekerlek dizilmiş 150 adet teslimat robotunu titizlikle kontrol ediyor. Robotların çalışmaya başlarken çıkardığı tiz sesler ve ara sıra gelen bip sesleri, sessiz sabaha eşlik ediyor. Her robotun üzerinde, durumunu belirten renkli bir koni bulunuyor. Yeşil koni, robotun kontrol edildiğini, sensörlerinin temiz ve bataryasının dolu olduğunu gösterirken, turuncu koni teknik destek bekleyen bir makineyi işaret ediyor.

Snodgrass, sabah rutinini hızla tamamlamak zorunda. Saat 07:15’ten önce, Serve Robotics’e ait 27 adet çalışır durumdaki robotu bir kamyonete yükleyip L.A. çevresine dağıtması gerekiyor. Her robotun bataryasının en az %70 dolu olup olmadığını, dış hasar görüp görmediğini ve gıda bölmesinin temiz ve kilitli olup olmadığını kontrol ediyor. Yazılım güncellemeleri de tamamlanmışsa, pembe olan kontrol edilmemiş koniyi yeşil ile değiştirip şarj kablosunu çıkarıyor. Robotun ekranında “Singta göreve hazır” yazısı beliriyor.

Robotların Zor Anlarında Yanında

Snodgrass, robotlar zor durumda kaldığında devreye giren perde arkası kahramanlarından biri. Bu sevimli küçük robotlar temizlenmeye, şarj edilmeye, bakıma ve bazen de kurtarılmaya ihtiyaç duyuyor. Sık sık takılıp devrilebiliyorlar. Geçtiğimiz ay Downtown L.A.’de bir Waymo aracı bir teslimat robotuyla çarpıştı. Ayın başlarında ise şiddetli yağışların ardından sular altında kalan yollarda mücadele eden bir robotun görüntüleri viral oldu. Görüntüyü kaydeden kişi, “Elinden geleni yapıyor! Elinden geleni yapıyor!” diyerek robotun çabasını takdir etti.

Otonom teslimat robotlarının sayısı arttıkça, daha fazla robot bakıcısına ihtiyaç duyulacak. Serve Robotics, bu pozisyonu ‘saha operasyonları yöneticisi’ olarak adlandırıyor. Şirketin CEO’su Ali Kashani, “Robotlarla birlikte ölçeklenen iş türleri bunlar. Daha fazla robot üretirseniz, filoyu yönetecek insanlara hala ihtiyacınız olacak” diyor. Coco Robotics gibi rakipler de yıl sonuna kadar robot sayısını yedi kat artırmayı hedefliyor. Serve, hastanelerde malzeme taşıyan kollara sahip bir robot asistanı olan Moxi’yi de bünyesine kattı. Waymo ve Zoox’un otonom araçları, iki veya dört ayaklı robotlar ve iş yerlerinde ve evlerde insanlarla birlikte çalışması beklenen bağımsız robot kolları da bakım gerektiriyor.

Yeni Bir İş Alanı: Robot Teknisyenleri ve Bakıcıları

Bu yarı nitelikli robot bakıcılığı işlerinin, şirketlerin operasyonlarını genişletmesiyle orantılı olarak artıp artmayacağı henüz belirsiz. Şirketler, insan-robot oranlarını paylaşmak konusunda isteksiz. Amazon’un 2033 yılına kadar otomasyon yoluyla 500.000 kişiyi işe almaktan kaçınmayı planladığı bildiriliyor. Ancak Instawork gibi mavi yakalı işler için personel sağlayan platformlar, fiziksel yapay zekanın yaygın dağıtımını karşılamak üzere geniş bir bakıcı havuzu oluşturduklarını belirtiyor. Instawork CEO’su Sumir Meghani, “Bunları insan olmadan yayına almak gerçekten imkansız” diyor.

2025 yılında, Toptal’ın baş ekonomisti Erik Stettler’in analizine göre, ‘robot teknisyeni’ rolüyle ilgili halka açık iş ilanlarının sayısı bir önceki yıla göre %75 arttı. Stettler’in analizi ayrıca robotik teknisyenlerinin ortalama 64.000 dolar maaş alırken, robotik mühendislerinin ortalama maaşının 123.000 dolar olduğunu ortaya koydu. Snodgrass’ın bakıcılık görevi ise saatlik 24 ila 26 dolar arasında, yani yıllık en fazla 54.000 dolar civarında bir gelir sağlıyor.

Serve, 2019 yılında L.A.’de faaliyete başladı ve Uber’den ayrılarak 2024’te Nasdaq’ta işlem görmeye başladı. Robotları, DoorDash ve Uber Eats için 4 kilometreye kadar uzaktaki yerlere yiyecek teslimatı yapıyor. West Hollywood deposunda, robotlar dörtlü sıralar halinde dizilmiş, adeta mini bir bando gibi görünüyorlar. Her biri üzerinde Serve’ü temsil eden küçük turuncu bir bayrak taşıyor. Anthony Pimentel, her robotun sensörlerini temizlemek için ıslak mendil kullanıyor. Lensler bulanık veya kapalıysa, robotun mekansal algısı bozuluyor. İnternet forumlarında, teslimat sürücüleri robotların işlerini almasını engellemenin yollarını tartışıyor ve en sık önerilen yöntemlerden biri sensörlerin üzerine bir etiket yapıştırarak onları devre dışı bırakmak.

Pimentel, bir robota kablo takıp video oyunu kumandasına benzeyen bir kontrol cihazıyla bir kod girerek robotu kontrol altına alıyor ve onu bir köpeği gezdirir gibi rampa aracılığıyla kamyonete bindiriyor. İçeride, patronu DoorDash ve Uber Eats’e robotların sipariş almaya başlayacağını bildiriyor. Sabah 11:10’da, Siddhant adlı robot sıkıştığını bildiriyor. Bir kahvaltı siparişiyle yaya geçidinde bekliyor ancak ışık yeşile dönmediği için ilerleyemiyor. Bazı yaya geçitlerinde trafiği durdurmak için bir düğmeye basmak gerekiyor. Robotların kolu olmadığı için insan yardımına ihtiyaç duyuyorlar. Yoldan geçenlerin dikkatini çekmek için Siddhant, dijital ekranında “Lütfen benim için yaya geçidi düğmesine basın?” diye bir rica yayınlıyor. Eğer etrafta yardımsever insanlar yoksa, robot bakıcıları devreye giriyor.

Robotların Tasarımı ve Toplumsal Kabul

Serve’ün robotları, yuvarlak köşeleri, büyük gözleri ve isimleriyle sevimli ve tehdit olmayan bir görünüme sahip. Bu tasarım, insanların onlarla daha rahat hissetmelerini ve hatta bazen yardım etmelerini sağlıyor. Miranda, Jason, Capri ve Tanisha gibi isimler taşıyan her görevdeki robotun, farklı etnik kökenlerden oluşan bir karışımla belirlenmiş benzersiz bir insan adı var. Serve Operasyon Kıdemli Başkan Yardımcısı Lauren Burke, robotların rotalarında kalabalıklarla nazikçe nasıl etkileşim kuracaklarını sürekli olarak öğrendiklerini belirtiyor. “Kaldırımı paylaşmanın bir parçası olmak sürekli bir evrim,” diyor.

Serve’ün teknisyeni Tia Kye, tekerlek sorunları nedeniyle getirilen bir robotu kontrol ediyor. İnternet forumlarında, teslimat sürücüleri robotların işlerini almasını engellemenin yollarını tartışıyor ve en sık önerilen yöntemlerden biri sensörlerin üzerine bir etiket yapıştırarak onları devre dışı bırakmak. Pimentel, müşterilerin dışarı çıkıp yiyeceklerini almadığı ve insan bakıcının kapıyı çalması gereken “teslimat yardımları”nı ele almanın önceliklerinden biri olduğunu söylüyor. Diğer yaygın görevler arasında engebeli zeminde takılan robotları kurtarmak ve yan yatmış olanları manuel olarak kaldırmak yer alıyor. Bazen zayıf ağ bağlantısı olan bölgelere giriyorlar ve bakıcıların onları alması gerekiyor. Bir süre boyunca, Sunset Bulvarı ve La Brea Bulvarı’nın köşesini geçen neredeyse her robot devriliyordu. Serve, onları tekerlekleri üzerine geri çevirmek için yakına bakıcılar yerleştirmek zorunda kaldı. Teslimat robotlarının şehirde dolaşmasına daha fazla insan alıştıkça kabul oranı son zamanlarda arttı. West Hollywood deposunun bir yıl önce göreve başlayan süpervizörü Matthew Wood (39), “İlk başladığımda, robotların yaklaşık beşte biri grafitiyle veya bir şekilde kurcalanmış olarak geri geliyordu. Şimdi bu oran 50’de 1’e düştü” diyor.

Deponun dışında, göreve hazır 10 robot yan yana dizilmiş. Biri hareket etmeye başladığında, bir Serve görevlisi dans ederek onu durduruyor. Robot, tüm tekerleklerini sallayarak ve beş saniyelik neşeli bir alarm sesi çıkararak tepki veriyor. Bu dans özelliği yalnızca robotu kontrol eden insan tarafından tetiklenebiliyor ve halk tarafından tetiklenemiyor. Serve, teslimat robotlarına konuşma yeteneği kazandırma ve halkla etkileşim kurma konusunda deneyler yapmış olsa da, tüm robotları konuşkan hale getirmeyi planlamıyor. Teslimat robotlarının komik anlarını belgeleyen ‘Film the Robots LA’ adlı TikTok hesabı yaklaşık yarım milyon kişi tarafından takip ediliyor.

Pimentel, protestocuların Başkan Trump’ın göçmenlik politikalarını protesto etmek için Silver Lake yakınlarındaki robotlara yapıştırdığı etiketler gibi “barışçıl vandalizm” örneklerini paylaşıyor. Pimentel, “Bazen onları saklıyoruz. Pek fena değiller” diyerek ofis buzdolabındaki etiketleri gösteriyor. En sinematik olaylardan biri ise bir robot kaçırma girişimiydi. İki kişi, 200 kiloluk robotlardan birini kamyonetlerinin arkasına kaldırdı. Neyse ki, Serve acil durumu tespit etti ve çalışanlarından biri robotun kontrolünü uzaktan ele alarak kamyonetten hızla kaçmasını sağladı. Robot tekerlekleri üzerine düştü ve kaçmayı başardı.

Sabah vardiyası saat 13:00’te sona erdiğinde, Pimentel depoya döndü. Süpervizörü Snodgrass’ın dizüstü bilgisayarındaki “FAD” (saha ajanı konuşlandırması) başlıklı gösterge paneli, gün boyunca yaptığı sıkı çalışmayı gösteriyordu. Pimentel, sensör temizliği, bir çatlakta sıkışmış bir robotu kurtarma ve birkaç yiyecek teslimatına yardım etme dahil olmak üzere altı bileti kapattı.

Deponun iki kapı ötesinde, Serve’ün tamirhanesi bulunuyor. Burada Juan Salinas, “Christine” adlı robotu tamir ediyor. Bir süspansiyon sorunu, robotun rotasından sapmasına neden oluyordu. Diğer robotlar, bazıları iç aksamı dışarıda olacak şekilde tamir sırasını bekliyor. Otomotiv tamircisi olan Salinas, Serve’de önce saha görevlisi olarak robotları temizleyip şarj etmiş, ardından robot teknisyeni pozisyonuna terfi etmiş. Robot tamir edildikten sonra, Salinas arka panele bir joystick takıyor ve onu yan taraftaki depoya götürerek bir bakıcıya teslim ediyor. Bakıcı da robotu şarj için prize takıyor. Saat 14:10’da Snodgrass vardiyasını bitirmeye başlıyor, bazı robotları şarj için prize takıyor ve bir sonraki vardiya olan akşam yemeği yoğunluğu için sağlıklı robotların listesini güncelliyor. Akşamları saatte 20’ye kadar talep alabildiklerini belirtiyor. Kendisinin “teknoloji alanında bir kariyer” inşa ettiği için minnettar olduğunu söylüyor. Robotlar tarafından yerinin alınacağından endişe duymadığını, hatta robotların dünyayı ele geçireceği bir robot isyanı şakası yaptığını ekliyor. “Onların gözünde iyi bir konumda olmak için yeterince şey yaptığımı düşünüyorum. Onlara iyi davranmaya çalışıyorum” diyor.