Yapay zekâyla üretilen sahte görüntüler, sentetik sesler ve yanıltıcı haberler, Ankara'da düzenlenen Türk Dünyası Diyalog Forumu'nun gündemindeydi. Cumhurbaşkanlığı İletişim Başkanlığının 31 Ekim 2026 tarihinde yayımladığı açıklamaya göre toplantıda, dezenformasyonla mücadele için ortak doğrulama mekanizmaları kurulması ve Türk dillerine yönelik yapay zekâ teknolojilerinin geliştirilmesi önerildi.
Türk Devletleri İletişim Perspektifi: Yapay Zeka Sınamaları başlıklı yuvarlak masa toplantısının moderatörlüğünü Ankara Hacı Bayram Veli Üniversitesi öğretim üyesi Prof. Dr. Erman Akıllı üstlendi. Endonezya, Bosna Hersek, Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti, Özbekistan, Kazakistan ve Kırgızistan'dan akademisyenler ile iletişim alanındaki temsilciler toplantıya katıldı.
Yapay zekâyla üretilen sahte içerikler neden tehlikeli?
Yapay zekâ sistemlerinin gerçekçi sahte metin, ses ve görüntüleri düşük maliyetle üretebilmesi, dezenformasyonun yayılmasını kolaylaştırırken gerçek içeriklere duyulan güveni de zayıflatabiliyor.
Endonezya Uluslararası İslam Üniversitesi Sosyal Bilimler Fakültesi Dekanı Prof. Dr. Philips J. Vermonte, toplantıda bu tehlikeye dikkat çekti. Vermonte'ye göre yapay zekâyla hazırlanan ikna edici sahte içerikler, yalnızca yanlış bilgilerin yayılmasına neden olmuyor; gerçek kanıtların da şüpheyle karşılanmasına yol açabiliyor.
Vermonte, yanlış bilgilerin kısa sürede geniş kitlelere ulaşmasına karşılık kamu kurumlarının açıklamalarının bürokratik süreçler nedeniyle gecikebildiğini belirtti. Bu durumun dezenformasyonla mücadeleyi zorlaştırdığını ifade ederek hükümetlerin yapay zekâ kullanımında şeffaf davranmasının önemini vurguladı.
Türk Dünyası Ortak Haber Doğrulama Ağı önerildi
Toplantının öne çıkan önerilerinden biri, Türk Devletleri Teşkilatı bünyesinde ortak bir haber doğrulama ağı oluşturulması oldu.
Türk Ajansı Kıbrıs Müdürü Fehmi Gürdallı, haber kuruluşları, kamu yayıncıları ve doğrulama kuruluşlarını bir araya getirecek Türk Dünyası Ortak Haber Doğrulama Ağı kurulması çağrısında bulundu.
Önerinin temelinde, farklı ülkelerde dolaşıma giren şüpheli içeriklerin ortak doğrulama mekanizmalarıyla değerlendirilmesi ve yanlış bilgiyle mücadelede kurumlar arasında iş birliğinin güçlendirilmesi bulunuyor.
Ancak söz konusu ağın kurulmasına ilişkin bağlayıcı bir karar, uygulama takvimi veya bütçe açıklanmadı. Girişim, toplantıda dile getirilen bir öneri niteliği taşıyor.
Türk dillerine özel yapay zekâ modelleri geliştirilebilir
Girne Amerikan Üniversitesi öğretim üyesi Prof. Dr. Murat Akkaya, Türk dünyasının yapay zekâ alanında dış kaynaklı teknolojilere bağımlılığını azaltması gerektiğini belirtti.
Akkaya, bu amaçla ortak veri altyapıları oluşturulmasını ve Türk dillerine yönelik yapay zekâ modelleri geliştirilmesini önerdi. Böylece bölge ülkelerinin kendi dilsel ihtiyaçlarına uygun teknolojiler üretmesi gündeme getirildi.
Özbekistan merkezli Central Asian Neuroengineering Academy Yapay Zeka Departmanı Başkanı Musabek Mahmudjanov da ortak dil teknolojileri ve yapay zekâ eğitimi üzerinde durdu. Mahmudjanov, gazetecilikte hızlı bilgi doğrulama mekanizmalarının geliştirilmesi ve eğitim merkezleri kurulmasının önemine dikkat çekti.
Bu öneriler için henüz resmî bir proje takvimi veya katılımcı ülkelerin ortak taahhütleri açıklanmış değil.
Medya kuruluşlarında insan denetimi vurgusu
Bosna Hersek merkezli Hayat TV yöneticisi Elvir Şvrakiç, yapay zekânın medya sektörüne sağladığı kolaylıklarla beraber oluşturduğu riskleri değerlendirdi.
Şvrakiç, Türk dizilerinin Balkan dillerine çevrilmesinde yapay zekâ teknolojilerinden yararlanılabildiğini belirtti. Bununla birlikte sentetik ses, sahte video ve otomatik haber üretiminin medya içeriklerinin güvenilirliği açısından sorun oluşturabileceğine işaret etti.
Şvrakiç, yapay zekâ destekli medya üretiminde insan denetiminin korunması gerektiğini savundu. Böylece teknolojinin sağladığı hız ve kolaylıkların editoryal sorumluluğun yerini almaması gerektiği mesajı öne çıktı.
Yapay zekâda bölgesel iş birliği hangi alanları kapsayabilir?
Toplantıda yapay zekânın yalnızca medya ve iletişim alanındaki etkileri değil, ekonomik faaliyetler ve kamu hizmetlerindeki kullanım olanakları da değerlendirildi.
Kazakistan merkezli Avrasya Araştırma Enstitüsü Müdür Yardımcısı Cengizhan Zhanaltay, Orta Koridor'daki taşımacılık ve gümrük süreçlerinde yapay zekâdan yararlanılabileceğini ifade etti.
Kırgızistan Cumhurbaşkanlığı Durum Merkezi uzmanı Rustambek Shabyev ise veri merkezleri, siber güvenlik ve dijital kamu hizmetleri alanlarında bölgesel iş birliğinin geliştirilmesini önerdi.
Cumhurbaşkanlığı İletişim Başkanlığının 31 Ekim 2026 tarihli duyurusunda, toplantıda gündeme getirilen önerilerin uygulanmasına ilişkin ortak bir karar veya kesinleşmiş takvim bildirilmedi.
